MET ÉÉN HAND


Eens in de zoveel tijd past de schaakbond de regels van het spel aan. Dat gebeurt eerst op het niveau van de FIDE en dan wordt het ook van kracht op nationaal niveau. Omdat we al een aantal eeuwen schaken volgens dezelfde regels gaat het niet om grote veranderingen, maar toch. Met ingang van het nieuwe seizoen (eigenlijk al vanaf juli 2017) geldt een belangrijke nieuwe regel: een zet moet uitgevoerd worden met één hand (art. 7.7.1).Misschien voor de meesten van ons geen reden om de wenkbrauwen te fronsen, want dat deden we toch altijd al. Maar het is nog niet zolang geleden dat er nog gerokeerd werd met twee handen. De korte rokade werd door de witspeler uitgevoerd door met zijn linkerhand de koning te pakken en met zijn rechter de toren en die dan om te wisselen. Inmiddels doen we dat netjes via de regels: we pakken de koning, met één hand, schuiven die twee velden opzij (g1) en pakken vervolgens met dezelfde hand de toren om die over of om de koning heen op het veld aan de linkerzijde van de monarch te plaatsen (f1).

Deze één-hand-zet regel geldt nu ook voor promoveren én voor het slaan van een stuk. Bijvoorbeeld, wanneer wit met zijn dame een pion slaat op h7 dan moet dat met één en dezelfde hand uitgevoerd worden: wit pakt eerst met zijn rechter (of linker) hand de pion van het bord en zet dan vervolgens met dezelfde hand zijn dame op dat veld en drukt dan ook nog met dezelfde hand zijn klok in. Behendige spelers of spelers met grote handen kunnen tegelijkertijd een pion oppakken terwijl ze de dame die op dat veld slaat al in hun hand hebben en zo in één beweging de vijandige pion inruilen voor hun dame. Promoveren gaat als volgt. Bijvoorbeeld, de witte pion op d7 gaat promoveren op d8: de witspeler schuift de pion door naar d8 met zijn rechter (of linker) hand, pakt een dame (of toren, loper, paard), zet die op het promotieveld, haalt de pion weg en drukt zijn klok in, dit allemaal met één en dezelfde hand. Het is ook mogelijk dat wit niet zijn pion opschuift naar d8, maar meteen zijn dame op d8 plaats en dan de pion van d7 weghaalt alvorens zijn klok in te drukken.

Dat het even wennen is aan deze nieuwe regel maakte oud-wereldkampioen Anand duidelijk in een snelschaakpartij tegen Kramnik, op 1 juli van dit jaar! Op zich laat dit al zien dat de verleiding om met twee handen te zetten zich vooral voordoet in gierende tijdnood. Maar ook dat is nu geen excuus meer.

Het promoveren roept overigens ook de vraag op wat te doen als je een dame nodig hebt voor de promotie en die is in geen velden of weg te bekennen. Zie hier wat er gebeurde in het recente kampioenschap van Canada. De les is helder: de klok stil zetten en de arbiter om het ontbrekende stuk vragen! Het lijkt soms of spelers het niet aandurven om hun klok stil te zetten als er onduidelijkheid is, maar toch is dit het beste idee.

Wat nut ons deze kennis van de nieuwe regel? Op de clubavond wordt de soep meestal niet zo heet gegeten, maar de meesten van ons spelen ook in de externe competitie, in de SGS of in de KNSB. Daar kun je wel gehouden worden aan de regels. En een overtreding van deze regel kan bestraft worden met twee minuten extra tijd voor je tegenstander, en bij herhaling zelfs door verlies van de partij. Deze sanctie (twee minuten extra voor je tegenstander en daarna een nul) geldt overigens bij iedere onreglementaire zet!

Rein Brouwer

Tags: ,

Comments & Responses

Geef een reactie